Historia Capoeira

Historia Capoeira

„Gra Capoeira lub taniec wojenny”
Rugendas, Paryż, 1834

Pewne w historii Capoeira jest to że powstała w Brazylii . Czym jednak jest ? Walką ? Tańcem ? Grą ? Przejawem kultury afrobrazylijskiej czy muzyką ?
Jest wszystkim tym razem i każdym po części .
Samo słowo capoeira jeszcze do lat 30-tych ubiegłego wieku odnosiło sie do osoby gracza capoeira .A samę grę określano mianem „Jogo de Capoeiras” To właśnie gra , a nie walka jest esencją capoeira .
Tradycje capoeira przekazywane były ustnie, dlatego sporo tu mitów i legend , a ilość żródeł pisanych nie jest zbyt duża czy obrazów nie jest zbyt duża . Forma zbliżona do obecnej rozwinęła się wśród czarnych robotników w portach .
Przykładem legend jest jest historia niejakiego Zumbiego, był on przywódcą Quilombo dos Palmares i podobno stworzył capoeira już w XVII wieku. Quilombos to były fortece zbudowane rękami zbiegłych czarnych niewolników (quilombolas), pośród nich największym i najsłynniejszym miejscem stało się Quilombo dos Palmares, które zniszczono pod koniec tamtego stulecia . Wiele wskazuje na to ,ze Zumbi był postacią historyczną. Jednka nikt nie wie czy wogóle znał capoeira. Istnieją też dokumenty wskazujące na praktyke capoeira zanim zbudowano Quilombo dos Palmares.
Pewne jest natomiast że słowo „capoeira” nie pochodzi z Afryki .Jedna z wairygodnych bardziej wersji mówi o pochodzeniu tego słowa z językaIndian Tupi-Guarani znaczyło: „wysoka trawa”. Na Uniwersytecie w Bahia dowodzono że capoeira ma swoje początki w dokach portowych Bahii. Zgodnie z tą teorią,marynarze i robotnicy portowi zajmowlai się dla zabawy grami ruchowymi jak capoeiragem i batuque, chodziło w nich o wypchnięcie przeciwnika z okręgu nie używają rąk . Ich Capoeira była więc po prostu grą.
Istnieją też inne legendy.
Prawdopodobnie w 1815 roku książę Brazylii (potem cesarz i król Portugalii) Pedro Orleans é Bragança uczony był capoeira od swoich niewolników. Jest to mało prawdopodobne, bo księciu, z cesarskimi ambicjami, bliższa była szermierka a nie capoeira.
Są też historię o tym,że na początku dziewiętnastego stulecia policjanci byli graczami capoeira. Jednak od roku 1810 była w Brazylii nielegalna i mało prawdopodobne aby policjanci ryzykowali własną pracę.
Czasami też słychać o batalionach capoeiristas w wojnie między Brazylią a Paragwajem. W 1864 roku Brazylia, Argentyna i Urugwaj utwozryły sojusz przeciw Paragwajowi. Jeden z brazylijskich batalionów, Zuavos, został utworzony ze zbiegłych niewolnikówa, którym po złapaniu zaproponowano wybór miedzy wojskiem a śmiercią . Dlatego wstępowali do armii i są znani jako Voluntários da Pátria (Ochotnicy Narodu).
Aż do lat 30tych XIX wieku capoeira raczej ćwiczono bez muzyki. Według teorii muzykę wprowadzono by ukryć ćwiczenia pod przykryciem tańca. Jeżeli teoria Alcantry (mówiąca o capoeira jako rekreacji) to prawda , możliwe że marynarze i robotnicy dodali muzykę po to, aby uatrakcyjnić ją . Niezależnie od historii wprowadzenie muzyki zmieniło technikę gry, rytm zaczął odgrywać ważniejszą rolę . Doprowadziło to do pojawienia się aspektu ludycznego, którego im brakowało oraz do gry na ulicach przed widownią
Capoeira regional
Mestre Bimba (Manoel dos Reis Machado), był twórcą i prekursorem Capoeira Regional, urodził się w Engenho Velho de Brotas, Sao Salvador w stanie Bahia, 23 listopada 1900 roku , syn Luisa Cândido Machado (słynnego mistrza batuque) i Marii Martihni do Bonfim. Dzieciństwo spędził z ojcem na nauce batuque (forma tańca-walki, w której celem jest powalenie przeciwnika korzystając tylko z kopnięć w nogi. Kilka technik capoeira pochodzi w prostej linii z batuque jak choćby banda). Mając 12 lat , Mestre Bimba poznał Capoeira i już w niej pozostał
Nauczycielem był Bentinho, kapitan statku pod banderą Navegaçao Bahiana. Bimba uczył się Capoeira Angola od 1918 roku . Po latach treningó i doświadczeń, sam nauczał Capoeira Angola z elementami batuque. Nowa forma Capoeira łączyła nowe techniki ataku i obrony w sekwencje Te techniki zaczęto nazywać technikami Bimby albo „Cintura Desprezada”.
Również system gradacji Capoeira jest dziełem Mestre Bimba. Pierwotnie system gradacji zakładał noszenie przepaski wokół szyi, a nie sznura wokół pasa jak dzisiaj. Forma Capoeira propagowana przez Bimbę wzięła nazwę od akademii jego , nazwanej Centro de Cultura Física e Luta Regional (gdzie uczył Luta Regional Baiana), otwarteh w roku 1932. Oficjalnie uznanej dopiero w lipcu 1937 roku. Od tego momentu nauczanie oraz ćwiczenie Capoeira było dozwolone t wyłącznie za pozwoleniem z policji i tylko w oficjalnych, zarejestrowanych ośrodkach takich jak kluby, sale gimnastyczne i akademie. W 1936 r. Mestre Bimba w celu promocji j nowej formy zgodził się przyjąć wyzwanie od każdego, niewazne jaką reprezentował sztukę walki. Mestre Gato powiedział rzekł „Mestre Bimba był wojownikiem z umysłem wojownika”.
Mestre Bimba został niepokonany do końca zycia . Rozgłosowi jaki towarzyszył Capoeira, sprawił ,ze ten nowy styl Regional rozprzestrzeniał się po Brazyl W r 1953 Mestre Bimbe zaproszono do Pałacu Prezydenckiego, tam prezydent Gertuho Vargas uznał Capoeira sport em narodowym oraz Brazylijską sztuką walki. Capoeira Regional to technicznie dostosowana wersja Angola. Mestre Bimba wprowadził nowe techniki np. galopante. Mestre dodał także własne jak martelo. Niektóre z technik z Capoeira Angola przystosowano do Capoeira Regional. Mestre Bimba dodał elementy obrotowe i gimnastyczne . Bez metod stosowanych przez Mestre Bimba, capoeira mogła podzielić los batuque i zniknąć. W formie Regional mamy wiekszą szybkością gry z mniejszym udziałem malicia niż w Capoeira Angola. Obecnie Capoeira jest nauczana na całym świecie. Stylu Regional sprawił, że Mestre Bimba zapisał się wśród legend . Bimba był nie tylko twórcą Regional, ale również wielce doskonałym śpiewakiem i muzykiem . Tworzył wiele rytmów (toques) na Berimbau, jak np.Sao Bento de Regional, Amazonas czy Iuna. Mestre Bimba zmarł 4.02.1974 roku w Goias w Brazylii, daleko od jego ukochanej Bahii. Przeszedł po niebie Capoeira jak olbrzymia tropikalna burza, którą odczuwamy po dziś dzień
Zalegalizowanie Capoeira
Uczniowie Mestre Bimby, wśród których byli tez synowie polityków, pracowali nad legalizacją capoeira . W latach 30 tych XX wieku Brazylia rządził dyktator Getulio Vargasa. Był nacjonalistą i widział w capoeira narodową formę sztuki , a ta nie powinna być zakazywana, wręcz przeciwnie promowana. Spisano nowe prawo, zezwalające na naukę w rejestrowanych akademiach i na pokazywanie jej widzom . Z pojawieniem się tych praw tradycyjni nauczyciele tez wynajmowali sale , uzyskiwali zezwolenia i niedługo capoeira była wszędzie. Aby odróżnienić tradycyjną capoeira i capoeira Regional w latach 50tych XX wieku zaczęto starszą formę zwać Angola. Nikt nie wie kto pierwszy użył tej nazwy i co miała oznaczać. Prawdopodobnie nazwa miała odnosić się do miejscjak Angola i Kongo skąd sprowadzano do Brazylii niewolników. Ale nie wiemy ile w tym prawdy
Stroje
Stroje na capoeira nie są ujednolicone , powód t jest drażliwy. Kiedyś nie było czegoś takiego jak uniform,a ćwiczyło się w codziennych ubraniach. Niektórzy wskazuja że zwyczaj ubierania się w Regional na biało wypłynał gdyż ludzie grali po udziale w niedzielnej mszy świetej , zaraz przed kościołem, natomaist białe koszulki i spodnie upamiętniają białe ubiory, które zwykły być wtedy modne w tropikalnym regionie Bahii. Inni mówią że biały strój mail oceniać jakości gracza – gdy grał nisko i nie dotknął ziemi, strój był czysty, czyli że musiał być dobry. Może to być prawdą, ale nie musi. Faktem jest, że gracze Regional zaczęli nosić białe spodnie i koszulki dopiero z końcem dwudziestego wieku. Gracze Angola, by się odróżnić nosili niebieskie spodnie oraz żółte koszulki. Skąd te kolory? Od klubu piłkarskiego Ipiranga, czyli ulubionej drużyny Mestre Pastinhy. Zarówno Angola i Regional są także ćwiczone czasem bez koszulek Obecnie tylko mężczyźni grają tak capoeira , jednak nie stoi na przeszkodzie by kobiety robiły to samo!
Capoeira angola
Nieznane jest pochodzenie Capoeira Angola, jedni Mestres uważają, iż pochodzi z Afryki, inni utrzymują, iż wyłacznie z Brazylii. Wiadomo że w Afryce istniał „taniec zebry” – N’Golo – który, przypominał Angolę. Był to rytuał, gdzie czarni walczyli blisko kole , a nagrodą była dziewczyna z poknanenego plemienia Dziś podobna forma ceremonii występuje w Nigerii pod nazwą Katagun. Głównym wydarzeniem, z powodu którego trudno powiedzieć więcej o historii Angoli, jest zarządzenie ministra skarbu Rui Barbosy w rządzie premiera Fonseci o. Nakazano spalenie wszystkich dokumentów, dotyczących niewolnictwa, bo hańbiły dobre imię Brazylii.
mestre pastinhaNazwa Capoeira Angola pojawiła się pod koniec XIX wieku. Na plantacjach, fazendach rzadko widywana, rozwijała się na wsiach zbiegłych niewolników tzw. quilombos. Po zniesieniu niewolnictwa w roku 1888 Capoeira stawała się powszechniejsza . Wprowadziła sie do miast , niosąc ze sobą niepochlebne opinie – pojawiały się wtedy zapiski na temat capoeira w kodeksie karnym. Po czynach Barbosy mających na celu zniszczenie materiałów o niewolnictwie i historii czarnych w Brazylii capoeira przetrwała Stopniowo z samej walki przeobraziła się w coś większego i bardziej złozonego tworząc kulturę brazylijską. W tych czasach rodziły się takie wybitne sławy jak: Mangangá Besouro, Valdemar, Totonho de Maré, Cobrinha Verde, Canjiquinha, Caiçara, Atenilo, Nagé Traíra, Porreta, Bento Certeiro i sławetny Vicente Ferreira Pastinha, Oni wybrali capoeira jako sposób życia, ćwiczyli i nauczali Capoeira Angola latami, również stali się twórcami Centro Esportivo de Capoeira w Salvador (Bahia).
Capoeira Angola jest tradycyjną formą . W przeciwieństwie do Regional nie ma pojedyńczego twórcy . Głównie wiązany jest z nią Mestre Pastinha jako wielki filozof Capoeira Angola. Sama gra jest spokojniejsza, przemyślana , pozbawiona niemal omyłkowych zdarzeń . Gra komponuje się w płynny ruch. W całej capoeira niezwykle ważna jest muzyka. Bateria Angoli obejmuje 3 berimbau, atabaque, 2 pandeiro, agogo ,a czasem reco-reco. Występują również formy muzyczne zarezerwowane tylko i wyłacznie dla Capoeira Angola . Mowa o tzw. ladainhas, które są zarazem czymś w rodzaju wstępu do roda ś piewane przez osoby najwyższe rangą. Roda capoeira Angola rożni się również innymi elementami . Nie klaszczemy w dłonie, nie kupujemy gry (ale są grupy w których się też kupuje). Są też tzw. chamadas czyli przywołania . Jest to moment, w którym można na chwilę odpocząć aby chwilę potem znów wrócić do gry i zaskoczyć partnerta.
Angoleiros z krwi i kości ubierają sie nieco inaczej niz my .Lubia buty i spodnie zaprasowane na kant. Koszulka piłkarska ulubionego klubu mestre może być o wiele ważniejsza niż standardowa biała camisa.
Najistotniejszym elementem Capoeira Angola jest element malicia. Ona jest tym co czyni capoeira zaskakująca . Polega na tym ,aby zrobić coś, ale tak by tego nie uczynić, atakować aby zrobić unik. Malicia jest sprytem oraz myślą pozwalającą oszukać przeciwnika. To życiowa umiejętność, której nauczyć musisz się sam również poza treningami .

Tekst źródłowy : Instrutor Alemao
Zredagował : Monitor Lopez