Maculele

MACULELE – Po co mi to ?

Tak jak adepci wschodnich sztuk walki po pewnym czasie zagłębiają się w inne aspekty kultury dalekiego wschodu , tak my którzy nazywamy siebie graczami capoeira interesujemy się w sposób naturalny kulturą Brazylii .
Poznanie historii i podłoża kulturowego uprawianej sztuki walki pozwala nam lepiej zrozumieć jej charakter , który nie w każdym aspekcie będzie od razu zrozumiały dla człowieka z europejskiego kręgu kulturowego .

Jedną z form kultury afrobrazylijskiej , którą poznajemy przy okazji treningów i wielu warsztatów capoeira jest maculele, czyli taniec z pałkami .
O ile sama capoeira może być nadal uznawana za pełnoprawną sztukę walki w pewien sposób ukrytą pod płaszczem płynnych tanecznych ruchów dodatkowo szczelnie otulonych w towarzyszącą nam muzykę , o tyle maculele jest już dziś tylko i wyłącznie tańcem , który z walką nie ma nic wspólnego i raczej miał bardzo niewiele .Wszelkie próby doszukiwania się w nim aspektów walki są błędnym kierunkiem. Tego typu błędne myślenie będzie też utrudniać nam trening maculele . Zwłaszcza osoby , które miały w ręku pałki trenując inne sztuki walki , gdzie są one używane jak np escrima czy nawet karate będą zdziwnione absolutnym brakiem zastosowania bojowego broni , którą mogą być pałki i użyciem jej w tańcu . Podkreślmy to jeszcze raz . Maculele obecnie jest tańcem i tylko tańcem. Nie nauczysz sie z niego walki pałką.
Choć 150 lat temu mogło to wyglądać nieco inaczej .

Na pokazach maculele widzimy często widowiskowe sceny gdy tradycyjne pałki są zastępowane przez ostre maczety .Zabieg ten miał jedynie na celu uatrakcyjnienie pokazów i raczej nie ma uzasadnienia w historycznej tradycji .Zdaniem mestre Popo gdyby niewolnicy mieli maczety , to trenowali by na głowach właścicieli… Prawdziwe są za to historie o tańcach z pochodniami , spotykanych w Afryce nawet dziś .
Niewątpliwie taniec maculele wywodzi sie z tańców afrykańskich plemion , z których wielu członków stało się niewolnikami wywiezionymi do Brazylii przez Portugalczyków .
Tak jak w przypadku capoeira tradycje były przekazywane ustnie i brak jednoznacznych pisanych żródeł . Znamy za to kilka legend, które tłumaczą jak powstało maculele , każda jednak opowiada nam co innego .
Jedna opowiada o chłopcu imieniem… Maculele , który zginął bohatersko broniąc wioski swoimi pałkami przed wojownikami wrogiego plemienia , które napadło na jego wioskę Aby go upamietnić nazwano jego imieniem ten taniec , wykonany na jego cześć przez uratowane plemię . Są wersje umiejscawiające te wydarzenia w Brazylii jak i w Afryce zachodniej .Czasem mówi sie o wrogim plemienu innym razem o Portugalczykach .
Jest też historia o dwóch rywalizującyhc plemionach Macus i Leles , od których miało wziąść nazwę Maculele.
Inna mówi o niewolnikach pracujących na plantacji trzciny cukrowej , którzy tańczyli maculele właśnie z trzcinami cukrowymi w dłoniach a czasem z maczetami , którymi ścinali te właśnie trzciny . Nastepnie mieli je zastapić pałkami dla bezpieczeństwa .
Ile legend tyle wersji .

Faktem jest natomiast ,że rozkwit i popularność maculele zyskało w miastach Santo Amaro i Salvador w regionie Bahia w Brazylii po zniesieniu niewolnictwa czyli od 1888 roku . A osobą , która spopularyzowała i uporządkowała te tradycję w pierwszej połowie XX wieku był Paulino Aloisio Andrade (Mestre Popo) , w roku 1943 stworzył grupę „Conjunto de Maculelê de Santo Amaro” i załozył akademie Maculele w Santo Amaro . Mestre Popo miał na celu rozprzestrzeniene maculele na ulicach Bahia . Tańczono w normalnych ubraniach a nie pokazowych spódnicach z trawy . Mestre Popo zmarł w roku 1969 .
Osoby szczególnie zainteresowane tematem odsyłam do ksiązki Marii Mutti pt :”Maculele ” wydanej w 1977 , która zawiera wywiad z nim przeprowadzony z roku 1968.

Rytm do maculele , który kiedyś był nieco inny niż dziś tradycyjnie jest grany na dwóch a czasem nawet na trzech bębnach atabaque . Używa sie dodatkowo również agogo i caxixi.

Trening maculele może być osobną formą aktywnosci fizycznej . W naszym przypadku jednak należy go traktować jako element dodatkowy do treningu capoeira ,który przekłada sie na poprawę koordynacji ruchowej oraz poczucia rytmu tak póżniej potrzebnego w nauce gry na instrumentach .Rozwija też naszą grę w roda .
Nie bez powodu maculele jako aktywnośc , która miała poprawić sposób poruszania się w capoeira wprowadził do treningu w swojej akademii nie kto inny jak już sam Mestre Bimba jako integralną cześć sztuki capoeira aby rozwijać ginga graczy .
Jego uczniowe zaszczepili tradycje maculele w świecie capoeira od lat 60 XX wieku i obecnie jest to element towarzyszący nam już na każdym evencie .

Same pałki długości ok 50-60 cm tradycyjnie wykonywane były z drewna dostępnego w Brazylii czyli biriby, canzi czy pitia .Drewno według tradycji zbierane było tylko w nocy . W Polsce świętne będą mocne pałki dębowe , które jednak będa nieco cięższe . Lekkie np. sosnowe będą wygodne , ale naturalnie mogą się szybciej połamać . Nie przywiązujcie dużej wagi do rodzaju drewna .Dla lepszego chwytu wiązano czasem węzły na pałkach aby się nie wyślizgiwały . Obecnie rzadko się to stosuje .

Maculele można tańczyć w dwóch formach . Możemy uczyć się złożonych układów choreograficznych wykorzystywanych z doskonałym efektem na pokazach oraz ćwiczyć w formie bardziej dowolnej w kręgu czyli roda maculele .
To właśnie roda maculele jest esencją tego tańca . Tancerze wchodza do kręgu parami lub ”wykupują ” taniec z jedną z osób , które są już wewnątrz kręgu , na takiej samej zasadzie jak robi się to w roda capoeira lub samby.

Podstawowy krok składający się z naprzemiennego kroku w przód i w tył połaczonego z rytmicznym balansem ciała jest dość prosty do opanowania juz na pierwszych zajęciach . Natomiast ilość elementów dodatkowych , które możemy zastosować dla uatrakcyjnienia tańca jest w zasadzie nieograniczona . Od obrotów ciała i kroków na boki przez dokładanie uderzeń pałkami do rytmu w odpowiednim momencie po nawet elementy akrobatyczne jak au sem mao ( gwiazda bez rąk ) z pałkami w dłoniach .
Podobnie jak w capoeira gdzie ważniejsze jest aby rozwijac grę z partnerem reagując na jego ruchy ,niż by tylko pokonać przeciwnika . Tak w maculele, jak w każdym tańcu w parach, nie jest najważniejsza wyłącznie nasza solowa ekspresja , ale zgranie się z partnerem i dopasowanie naszego poziomu aby nasz taniec był harmonijny i efektowny . Bezpośrednio przekłada się nam to później na naszą grę na capoeira , pozwala zwłaszcza osobom poczatkującym zapobiec sytuacjom gdy zamiast zapętlonej , ładnej gry w roda widzimy w zasadzie dwie osobne solówki w dystansie od siebie .
Tak więc nawet jeżeli początkowo ze ździwieniem i dystansem podchodzimy do uczenia się tańca w ramach treningu sztuki walki , to naprawdę zaufajmy w tym temacie doświadczonym instruktorom , którzy wiedzą co robią a na pewno nam to nie zaszkodzi .

tekst : Monitor Lopez